4 - اگر با دست زدن حس كردى كه بيمار معدوى ، چيزى سخت و كم‌حجم در ميان فاصلهء كبد و معده دارد - چنان‌كه سابقا هم ذكر كرديم - آب جو برايش تجويز كن ، غذا و دارو منحصر به آب جو باشد ، در طول مدت ده يا بيست روز يا اگر ديدى كه باز نياز دارد تا صد روز هر روزه آب جو بخورد ، روز اول كمى و به اندازهء تحمّل و روز به روز به تدريج آن را بيشتر كند تا مىتواند مقدار تعيين شده از آب جو را يكباره يا در دو بار سر كشد ، نكند به غير از آب جو هيچ داروى ديگر بخورد و نبايد به هيچ وجه داروى پاكسازى تجويز كنى ، يا از بيمار خون بگيرى . اينك نوعى قرص كه از داروهاى زيرساخته مىشود و در علاج بيمارى معده بهره‌رسان است : نسخه : مصطكى ، گل محمدى ، هريك سه درهم ، كهربا ، نعناع خشك شده ، مروخوش ، عود خام ، از هريك دو درهم ، از همهء اينها كه درهم مىآميزى قرص درست كن و براى بيمار تجويز كن ! قرص را با شراب كهنه يا با شراب سيكى تناول نمايند . اگر خواستى كه معده را پاكسازى كنى و هر مادهء نابابى را كه در فضاى معده جمع آمده است به بيرون برانى ، يا ماده در فراخناى معده نيست و در معده كمين كرده است و به معده چسبيده است ، يا مادهء زياد پرمايه و آب كشيده است و آن را پاكسازى كنى ، داروهايى را به كار انداز كه تنها تأثير بر معده و جوى رگهاى نزديك به معده گذارند و به رگهاى دور از معده كارى نداشته باشند . اگر داروى پاك‌ساز معده در اولين بار كار خود را انجام نداد ، آن را تكرار كن كه داروى پاكسازى در چند بار صورت گيرد ؛ اين روش بهتر از آن است كه در يك بار چندان اثر بخشد كه چيزهايى را نيز بيرون براند كه نياز به بيرون راندن آنها نباشد . بايد معاينه كردن مدفوع و بول را دست‌كم نگيرى ؛ هرگاه ديدى كه مدفوع و بول رو به خوبى هستند و حالشان از بد به خوبى مىگرايد ، بدان كه معده نيز در راه خوب شدن است و در بهبود يافتن پيشرفت چشم‌گير دارد . نبايد در هنگام معالجهء بيمارى معده - حتى اگر معده حرارت داشته باشد - چيزهاى بسيار سرد تجويز كنى ؛ مثلا بيمار معده نبايد - برفآب كه بسيار سرد است - بنوشد و به‌ويژه براى كسانى كه به چيزهاى بسيار سرد عادت نگرفته‌اند ، بسيار سرد بسيار زيان است . هرگاه هر داروى تحليل‌برنده را در علاج بيمارى معده به كار مىبرى ، حتما چيزى از داروى گيرنده كه نگهدارندهء نيرو است با آن قاطى كن كه اگر مواد ريختنى از معده پاكسازى شدند معده از اين عمل ناتوان نشود و به قوت خود باقى بماند . فصل هشتم داروى معالجهء مزاج سرد رطوبى معده اگر سبب سوء مزاج مادهء خلطى است ، يعنى مادهء خلطى همراه سوء مزاج سرد شده است و سوء مزاج سرد معده سوء مزاج ساده نيست - چنان‌كه در دستورات كلّى شرح داده‌ايم - قبل از